Psychiater Bas Verwey, die dertig jaar in Ziekenhuis Rijnstate werkte en promoveerde op de opvang van suïcidale patiënten, benadrukt in zijn lezing hoe complex suïcidaal gedrag is. Jaarlijks komen in Rijnstate 180 tot 250 mensen na een suïcidepoging op de Eerste Hulp terecht. Het bereiken van deze mensen is lastig omdat door medicatie en shock velen zich de gesprekken nauwelijks herinneren.
Verwey stelt dat suïcide nooit volledig te voorkomen is, maar als je dit beter begrijpt kan het wél helpen om het leed te verminderen. Suïcidaliteit ontstaat volgens hem nooit door één oorzaak. Het is een dynamisch samenspel van kwetsbaarheid, stress en het gevoel volledig klem te zitten. In zo’n toestand ziet iemand geen uitweg meer, verliest oplossingsvermogen en ervaart diepe hopeloosheid.
Kwetsbaarheid wordt vergroot door erfelijke aanleg, persoonlijkheidsfactoren, opvoeding en het ontbreken van steun. Stressoren zoals verlies, vernedering en afwijzing kunnen een crisis versterken. Ook maatschappelijke factoren zoals economische onzekerheid of ingrijpende wetgeving spelen een rol en kunnen het aantal suïcides aantoonbaar verhogen.
Het herkennen van signalen is cruciaal. Uitspraken als “Ik zie het niet meer zitten”, terugtrekgedrag of het opschrijven van sombere gedachten zijn belangrijke waarschuwingssignalen. Vragen naar suïcidale gedachten is volgens Verwey noodzakelijk en veilig; het brengt niemand ‘op ideeën’. Alleen door erover te spreken kan duidelijk worden wat iemand doormaakt.
Centraal in zijn visie staat het begrip bondgenootschap. Dit is een samenwerking tussen de suïcidale persoon, naasten en hulpverleners. Door samen te onderzoeken wat steun geeft en welke stappen veiligheid vergroten, ontstaat ruimte om de crisis te doorbreken. Dat kan bijvoorbeeld gaan om afspraken over het niet alleen zijn, iemand kunnen bellen of indien nodig een tijdelijke opname.
De kern van Verweys boodschap is dat suïcidale gedachten hoeven niet in stilte gedragen te worden. Door open communicatie, erkenning en gezamenlijke verantwoordelijkheid kan de veiligheid toenemen en ontstaat perspectief.
Bovenstaande lezing was op 13 januari 2026 in Wijkcentrum Bakermat Arnhem.
